اللغة العربیة ( امیری )
مدونه تعلیمیه - ادبیه ( کمک درسی )

عصر اموی :

سرآغاز این دوره با به قدرت رسیدن معاویه در سال 40 هجری می باشد و به سال 132 هجری یعنی همزمان با روی كار آمدن اولین خلیفه ی عباسی پایان می یابد .

عصر اموی را به دلایلی می توان عصر بازگشت ارزشهای جاهلی به ممالك اسلامی نام نهاد . فاسد بودن حاكمان ، عصبیت آنها ، افتخار به اصل و نسب و قبیله از ویژگیهای بارز این دوره می باشد .

شعر عربی كه در عصر جاهلی تنها در خدمت قبیله بود در آغاز ظهور اسلام به خدمت دعوت دین جدید و نشر مبادی و اصول آن همت گماشت و در حقیقت به عنوان اسلحه ای در راستای مبارزه با دشمنان اسلام محسوب می شد . اما شعر دوره اموی ، بازگشت به مضمونها و ارزشهای جاهلی است . اگر چه شعر از لحاظ معانی ، خیال ، عاطفه و اسلوب تغییرات چشمگیری داشت اما شاعر اموی همچنان به دوره ی جاهلی نظر داشته و ایستادن بر اطلال و دمن ، خود از بارزترین نمونه و دلیل بازگشت جاهلانه است . نقش شاعران در امور سیاسی این دوره قابل اهمیت است . رشد شعر سیاسی و استقلال غزل ، تصویری آشكار از اوضاع سیاسی و اجتماعی را به نمایش می گذارد . شعر سیاسی این دوره كه حاصل كشمكش های داخلی احزاب و گروههای مختلف بر سر خلافت می باشد در بیشتر موارد برای اثبات و تأیید افكار و اندیشه های این گروهها به كار گرفته می شد .

رشد شگرف شعر سیاسی ، استقلال غزل ، اشعار نقائض ، تكوین فقه ، تفسیر ، نحوه رسوخ زبان عربی در دیگر ممالك از دستاوردهای ادبی این دوره است .

نابغه جعدی – جمیل بن معمر ( معروف به جمیل بثینه [1]) – لیلی الا خیلیه – عمر ابی ربیعه – ولید بن یزید – ذوالرمه – اخطل – فرزدق – جریر – كمیت بن زید اسدی ، مشهورترین شعرای این دوره می باشند .

اقسام شعر در عصر اموی :

1 – شعر دینی : فرزدق ، كمیت

2 – شعر سیاسی : جریر ، اخطل ، فرزدق ، كمیت

3 – غزل مجونی : عوامل اصلی گسترش آن اباحیگری و فساد اجتماعی محسوب می باشد و اشعار عمر ابی ربیعه ، احوص ، ولید بن یزید در این قالب شعری سروده شده است .

4 – غزل عذری : فقر و محرومیت از مهمترین دلیلهای رشد آن می باشد . اشعار قیس بن ملوح ، جمیل بن معمر ، لیلی الاخیلیه در این قالب شعری سروده شده است .

5 – اراجیز : ذوالرمه ، روبه

اسلوب ذوالرمه میل به الفاظ غریب و اصطلاحات كهن عصر جاهلی می باشد .

نقایض : اشعاری است كه شاعر با قصیده خود معانی قصیده ی دشمن را نقض می كند و فخر دشمن را به هجو بر می گرداند و فخر واقعی را به خود نسبت می دهد . اصحاب نقائض، جریر ، اخطل و فرزدق می باشند . ارزش نقائض از نظر سیاسی نمایانگر اختلافها و كشمكشهای احزاب سیاسی بر سر خلافت می باشد . از نظر اجتماعی ، تصویرگر جامعه ای است كه هنوز ارزشهای جاهلی در آن حاكم است . از نظر ادبی نیز برخوردار از ارزشهای لغوی و نیز حفظ زبان عربی می باشد .

شاعران معروف عصر اموی :

1- اخطل ( 710 – 640 هجری )

او مشهورترین مداح بنی امیه است . اسلوب وی در مدح ، همان اسلوب شاعران جاهلی است . قصاید را با تغزل آغاز می كند و سپس به ذكر صفات ممدوح یا صفات قوم او گریز می زند . مدایح او بیشتر در نشر دعوت بنی امیه و بیان فضایل و توجیه اعمال آنهاست . وی آنان را سزاوارترین خلق به خلافت می داند .

هجا در نزد اخطل غالباً بعد از مدح یا بعد از یك مقدمه تغزلی یا فخری آغاز می شود و مخالف خود را به بخل و مكر محكوم می كند . هجا ی اخطل بیشتر از آنكه تهاجمی باشد تدافعی است و در عین حال گزنده و درد آور . اخطل در وصف شراب از سبك مكتب اوسی ( مضری ) جاهلی كه بیشتر به وصف حسی تأكید دارد نظر می كند . شعر اخطل در تكسب به شعر نابغه شبیه است . اخطل به شاعر هجو ، فخر و شراب شهرت دارد .

2 – جریر ( 114 – 30 هجری )

شهرت جریر در هجا می باشد . هجای او دردآور و تلخ است و مانند دیگر شاعران هم عصرش از اسلوب شاعران جاهلی پیروی می كرد . وی در هجا مفاخر خویش را به رخ حریف می كشاند و از فخر به عنوان اهرمی برای تحقیر استفاده می كرد . مارون عبود معتقد است كه جریر بهتر از هر كس می دانست چگونه مزبله ها را بكاود و آنچه نهان است پیش چشمان آورد و به توصیفشان پردازد .

3 – فرزدق ( 114 – 21  هجری )

فرزدق نیز همانند دیگر رقیبانش در موضوعات مختلف ادبی قدرت شعریش را بخصوص در هجا و فخر بروز می داد . وی هجا را با فخر می آمیزد . یعنی در قصائد هجوی خود میدان وسیعی برای فخرو وخود ستایی می گشاید . حتی هجوهایش را گاه با فخر آغاز می كند و همواره از بالا بر خصم خود حمله می كند . از این رو گفته اند كه فرزدق چون هجو كند اعتلا جوید .

4 – عمر بن ابی ربیعه ( 93 – 23 هجری )

وی از شاعران غزلسرای بزرگ عرب است كه تنها برای زنان شعر می سرود و ستایشگر پاكباز زیبایی بود . او از میان شاعران گذشته مانند امروالقیس است و از جهت رقت كلام ، می توان نزار قبانی شاعر معاصر را با او همانند دانست .

استقلال شعر غزل از اشعار مجونی او شكل گرفت . زیرا وی تمام قصیده را مستقلاً به غزل اختصاص می داد .

5 – كمیت بن زید اسدی ( 126 – 61 هجری )

او شاعر ، خطیب ، نسب شناس و از مشهورترین شاعران شیعه می باشد . قصاید وی درباره ی اهل بیت به « هاشمیات » معروف است .

 

منابع و مأخذ :

1- قرآن كریم

2 - نهج البلاغه ، حكمت 455 ، ترجمه محمد دشتی

3 - اسكندری ، احمد ، عنانی ، مصطفی ، تاریخ ادبیات عرب ، ترجمه رادمنش ، سید محمد ، ص 125 +

4 - ترجانی زاده ، احمد ، شرح معلقات سبع ، انتشارات سروش ، ص 15

5 - ذكاوتی قراگزلو ، علیرضا ، ترجمه العصر الجاهلی ، انتشارات امیر كبیر ، ص 13

6-  الفا خوری ، حنا ، تاریخ ادبیات عربی ، ترجمه ی آیتی ، عبدالمحمد ، انتشارات توس ، ص 37

7- محلاتی شیرازی ، صدرالدین ، مقدماتی بر تاریخ ادبیات عرب ص 33

8 - نظام تهرانی ، نادر – واعظ ، سعید – نصوص من النثر و الشعر منذ صدر الا سلام حتی سقوط بغداد – ص 22

 



1 – نظام تهرانی ، نادر – واعظ ، سعید – نصوص من النثر و الشعر منذ صدر الا سلام حتی سقوط بغداد – ص 22




طبقه بندی:
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 6 مرداد 1389 توسط Amiri | نظرات()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
درباره وبلاگ
اهلا بکم طلابنا الاعزاء وزملائنا الكرام فی قسم مادة اللغة العربیة و محبیها وانتم مواكبون لنا فی طریقنا نحو عرض أحدی صورالجمال فی ا للغه العربیة ،لغة القرآن والحضارة الاسلامیة النبیلة
امیری : مدرس اللغة العربیه فی الثانویه والجامعه
» پست الکترونیک
» تماس با مدیر
» RSS
» ATOM
موضوعات
مطالب اخیر
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
پیوند های روزانه
صفحات جانبی
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



داستان کوتاه

داستان کوتاه

کد نمایش آب و هوا

کد نمایش آب و هوا

کد نمایش آب و هوا

کد نمایش آب و هوا






استخاره آنلاین با قرآن کریم

الاتصال بنا
مشاهده جدول کامل لیگ دسته یک ایران

كد ماوس