تبلیغات
العربیة ( امیری ) - اسم تفضیل
دانشجوی دکتری زبان وادبیات عربی دانشگاه خلیج فارس

اسم تفضیل

16 آذر 89 22:21

نویسنده : Amiri
ارسال شده در: تجزیه ،

اسم تفضیل

سؤال : چرا دراین جملات (( إنّ هذا القرآنَ یهدی للتی هی أقومُ )) عربی 2 تجربی صفحه 8

و((بشاشةُ الوجهِ خیرٌ مِنْ سخاءِ الكفِّ )) عربی 2 تجربی صفحه 8

و (( وَفِّقْنی لِلّتی  هی أزكی )) عربی 3 تجربی صفحه 1

كلمات ((أقومُ و خیرٌ و أزكی )) كه هرسه نقش  خبر دارند ، به صورت مفردمذكر آمده اند ، با این كه مبتدای آنها ((هیَ - بشاشة – هیَ )) مفرد مؤنث هستند ؟وبا این كه قبلاً خواندیم مطابقت خبر مشتق با مبتدا لازم است ؟

جواب : زیرا اسم تفضیل مجرّد از ((ال )) و ((إضا فه )) همیشه به صورت مفرد مذكر به كار می رود .

اسم تفضیل

كه به آن ((أفعل تفضیل )) نیز گویند ،اسمی است كه بر برتری صفتی در موصوفی  نسبت  به موصوف دیگر دلالت می كند .مانند : علیٌّ أعلَمُ مِنْ حَسَنٍ.

شرائط بنای اسم تفضیل :

1- فعل باید ثلاثی مجرد باشد.

2- فعل باید تام باشد (یعنی از افعال ناقصه نباشد )

3- فعل باید معلوم باشد .

4- فعل نباید بر رنگ وعیب دلالت كند .

5- فعل باید قا بل تفضیل باشد ؛ مثلاً از (ماتَ ) اسم تفضیل بنا نمی شود .

6- از فعل های جامد مانند :(نِعْمَ و بِئسَ ) نباشد .

نكته1 : هرگاه بخواهیم از فعل های غیرثلاثی و نیز فعل هایی كه بر رنگ و عیب دلا لت می كنند ، اسم تفضیل بسازیم ، مصدر این گونه فعل ها را به حالت منصوب به عنوان نقش تمییز ،پس از كلمات((أشَدّ ، أكثر ، وأقَلّ )) ونظائر آنها می آوریم .مانند : هو أكثرُ إحتراماً لِأخیه ، وهذا أشدّ بَیاضاً مِن ذاكَ .

نكته 2: خیر وشر سه معنی دارد :

1- معنای مصدر در مفهوم :نیكی وبدی

2- به معنای وصفی در مفهوم :نیك وبد

3- به معنای تفضیلی در مفهوم : بهتر وبدتر .

كه درصورت سوّم (خیر وشر)اسم تفضیل خواهند بود و به علّت كثرت استعمال ، همزه از آغازآن حذف شده است

 

 

 

 

 

 

 

صُوَراسم تفضیل

 

الف :یا مجرّد از ((ال)) و اضافه می آید .

واجب است كه حرف جر (مِنْ ) بعد از اسم تفضیل بیاید ،اگرچه تقدیراً باشد

همیشه به صورت مفرد مذكر به كار می رود .

.ما نند : علیٌّ أعلَمُ مِنْ حسنٍ

زینبُ أفضلُ مِنْ فاطمةَ

مثال در تقدیر گرفتن (مِنْ ) :

(( اللهُ أكبرُ )) یعنی : اللهُ أكبرُ مِنْ أنْ یُو صَفُ

 

ب: یا با ((ال))به كار می رود .

حرف جر (مِنِ ) واجب است حذف شود .

همیشه مطابق با مبتدا یا موصوف خود به كار می رود.مانند

هو ا لْأفضلُ                   هی الْفضلی

هما الْأفضلانِ                 هما الفُضلیانِ

هم  الأفضلونَ                 هُنَّ الْفُضْلیاتُ

بنابر این تمرین(هوأفضلٌ فی المدرسةِ عِلماً وأخلاقاً ) عربی پیش دانشگاهی صفحه 15 ،كلمه (ألْأفضل) صحیح است .

 

 

ج: یا به صورت اضافه به كار

می رود .

حرف جر (مِنِ ) واجب است حذف شود .

یا اسم تفضیل مضاف به نكره است

كه دراین صورت نیز همیشه اسم تفضیل به صورت مفرد مذكر به كار می رود مانند :

هذا أفضلُ رجُلٍ                هذه أفضلُ إمرأةٍ

هذانِ أفضلُ رجلینِ           هاتانِ أفضلُ إمرأتینِ

هولاءِ أفضلُ رجالٍ           هولاءِ أفضلُ نساءٍ

ویا اسم تفضیل مضاف به معرفه است .

كه در صورت أخیر دو وجه جایز است .

الف : اسم تفضیل به صورت مفرد مذكر بیاید

مانند : الحسن والحسینُ أعلمُ الناسِ

ب: اسم تفضیل مطابق با مبتدا یا موصوف به كار رود . مانند : الحسنُ والحسینُ أعلما النّاسِ

 

منابع و مآخذ :

ا لف : صرف ونحو عربی،دكتر عبّاس ما هیار صفحه  51

ب : : شرح ابن عقیل ،جلد 2 صفحه 161         

   ج :شرح صمدیّه  ، استاد مدرّس  ، صفحه 171

 




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -